يادداشت به مناسبت همايش عاشوراييان

منوچهر اكبرلو

هنوز پاسخی برای پرسش های زیر نیافته ایم: ‏
ترکیب «تئاتر دینی» چه تعریفی دارد؟ آیا تئاتر دینی صرفا به وقایع صدر اسلام وسیره معصومین (ع) می پردازد؟ آیا ‏در این نوع تئاتر باید یک شخصیت محوری متدین حضور داشته باشد؟ آیا در تئاتر دینی باید از مفاهیمی چون هستی، ‏آفرینش، جبر واختیار و... ؛ یا از موضوعاتی چون شهادت، نمازگزاران وتوبه سخن گفت؟ آیا دین به مفهوم قرآنی ‏اش که شامل تمامی ارزش ها ی الهی است وجهان شمول مثلاًمضمون « بحران روحی یک شخصیت نمایشی که از ‏نشناختن هویت انسانی اش سرچشمه می گیرد» می تواند دستمایه ی یک تئاتر دینی باشد؟ آیا هر مضمون انسانی نمی ‏تواند درونمایه یک تئاتر دینی را تشکیل دهد؟ آیا «در انتظار گودو» یک تئاتر دینی برای انسان غربی به ته خط ‏رسیده نیست؟ آیا متون نمایشی « پوچ نما» ( و نه پوچ گرا) که تیشه به ریشه پوسیده و پوک زندگی مادی به شکل ‏ماشینی اش می زنند، تئاتر دینی محسوب نمی شوند ؟ آیا مضمون «انسانی که شک می کند» در محدوده مضامین ‏دینی است؟ آیا تئاتر دینی الزاماً باید درمناسب های مذهبی اجرا شود؟ به چه دلایلی تئاترهای مذهبی ما متهم ‏اندکه«شعاری» اند؟ آیا به دلیل سفارشی بودن آن هاست، یا ضعف متن و اجرا که با تحریک احساسات مخاطب ‏پوشانده می شود؟ آیا برای اجرای یک متن مذهبی (مثلاً از یک نویسنده غربی) ، الزاماً دیدگاه حاکم بر نمایشنامه باید ‏با نگاه ما همسویی داشته باشد؟ آیا در بحث تئاتر دینی می شود به این عبادت اعتقاد داشته باشیم که « به تعداد افراد ‏بشر، به سوی خداوند راهی هست؟» « چگونه گفتن» چقدر مهم است و « چه گفتن » چه اندازه؟ شرایط حضورنمایش ‏های سنتی (مشخصات تعزیه ) و آیین های مذهبی (مشخصات نوحه خوانی و مرثیه سرایی ) وآیین های نمایشی در ‏تئاتر دینی چیست ؟ آیا خلق تئاتر دینی از موارد مشابه سخت تر است؟ ( آیا اساساً تئاتر سخت وآسان داریم؟!) اگر دین ‏، تمام شئون فکری ، مادی و زندگی را در بر می گیرد، پس آیا می توان گفت که همه ی تئاتر ها مضمونی دینی ‏دارند؟! ( آیا این پرسش می خواهد این گونه تنیجه گیری کند که همه تئاترها به نوعی دینی هستند؟!) دراین صورت ‏آیا کلیت بحث «تئاتر دینی» منتفی نمی شود؟واين بحث ادامه دارد!......//////‏